Een artikel van Joost Zonneveld in Tong-Tong, Buurtkrant voor de Indische buurt, van maart 2004.

Burgerinitiatief: burgers mogen zelf beleidsvoorstellen doen

Bij de Centrale Stad kan het al, en ook in Stadsdeel Centrum. En bij ons in het Stadsdeel Zeeburg bestaan nu vergevorderde plannen om het burgerinitiatief in te voeren. Dat betekent dat burgers eigen voorstellen over het beleid direct kunnen indienen en die worden dan ook in de deelraad besproken.

Voorstellen, geen klachten
Burgers kunnen via het initiatief invloed krijgen op onderwerpen die zij van belang vinden. Deelraadslid Mellouki Cadat, die voor GroenLinks woordvoerder is op dit punt, benadrukt dat het niet de bedoeling is om klachten in te dienen over beleid dat...

...al bestaat of om een mening over een onderwerp te geven. Daar zijn immers andere kanalen als de inspraakprocedure voor. Het is een middel waarmee burgers met nieuwe ideeën kunnen komen en niet alleen achteraf commentaar hoeven te geven. In de verordening van het Burgerinitiatief die eind maart klaar moet zijn, wordt verzekerd dat die ideeën de politiek ook daadwerkelijk bereiken. En dat kan over alle onderwerpen gaan waarover het stadsdeel bevoegdheden heeft.

Democratie
In het bestuursakkoord (de afspraken die tussen de coalitiepartners zijn gemaakt voor de periode 2002-2006) was al afgesproken dat er gewerkt zou worden aan een meer open stijl van besturen. GroenLinks heeft met een motie de aanzet gegeven tot de verordening die nu in de maak is. Het moet ervoor zorgen dat de afstand tussen de politiek en de burgers verkleind wordt, dat burgers meer invloed op hun directe leefomgeving krijgen en dat het politieke debat levendiger wordt. Voor GroenLinks kan dat niet ver genoeg gaan en de partij vindt dat burgers ook alleen 'onderwerpen' moeten kunnen indienen. Volgens Cadat vreest de PvdA in dat geval eindeloze discussies wat ten koste kan gaan van de effectiviteit. Het probleem met uitgewerkte voorstellen is echter dat de drempel voor burgers hoger komt te liggen.

Voor wie?
De stadsdeelraad is er nog niet helemaal uit, maar een initiatief zal in ieder geval ingediend kunnen worden door een kiesgerechtigde uit het stadsdeel die tenminste een procent van de voor de stadsdeelverkiezingen gerechtigde personen achter zich heeft staan (nu zijn dat 140 handtekeningen). Op het moment van interview is er nog discussie over de leeftijdgrens. De VVD wil liever dat de grens bij 18 jaar ligt, andere partijen geven de voorkeur aan 16 jaar. Het voorstel om ook organisaties en bedrijven die in het stadsdeel gevestigd zijn de mogelijkheid te geven een voorstel in te dienen, zal het waarschijnlijk wel halen denkt Cadat.

Hulp
Waarschijnlijk weet niet iedere burger hoe hij of zij een uitgewerkt voorstel moet indienen, maar ook in dat geval staat de weg naar de raad open. Als iemand een idee heeft dat op de raadsagenda zou moeten komen, kan contact opnemen met de stadsdeelraad.
Als het om een serieus idee gaat, wordt de verdere uitwerking van het voorstel besproken met de voorzitter van de raad of het presidium (de gezamenlijke fractievoorzitters). Zij zullen met ambtelijke ondersteuning het proces van idee naar initiatief begeleiden.

Dilemma's
Als de bouw op IJburg echt zal aanzetten en er dus ook meer bewoners komen, zal het aantal bewoners dat een initiatief moet steunen, stijgen. De drempel voor inwoners van de Indische Buurt zal dan verhoogd worden door inwonersgroei in een andere buurt. De vraag is in hoeverre dat gerechtvaardigd is en überhaupt in hoeverre de drempel van een procent zal uitwerken (wordt iedere twee jaar vastgesteld). Bovendien is het de vraag of het initiatief niet snel een wassen neus zal blijken als een paar initiatieven achter elkaar worden afgeserveerd. Cadat probeert ons gerust te stellen. Hij wijst er wel op dat de open houding van de raad van groot belang is en hij verwacht wat dat betreft in Zeeburg veel van zijn collega's.

Het gaat tenslotte om voorstellen die vanuit de bevolking naar de raad worden gebracht. Politici zullen achteraf moeten verantwoorden waarom zij het voorstel wel of niet hebben goedgekeurd. Bovendien kunnen ook delen van een initiatief worden overgenomen en is het geen alles of niets kwestie. Het verlevendigen van het debat is voor hem van groot belang. In de evaluatie in 2006 zal bekeken worden in hoeverre het initiatief werkt en het zou goed zijn als ook dan burgers hun mening zouden mogen geven.

Initiatiefstelsel
Als het aan GroenLinks ligt, zouden we in Zeeburg overigens meteen over gaan op een 'initiatiefstelsel'. Zo'n stelsel is een combinatie van het burgerinitiatief en een corrigerend referendum. Volgens Cadat zou dat 'een stok achter de deur' moeten zijn om de politiek dichter bij de burger te krijgen en te houden. Burgers kunnen op die manier individueel stelling nemen tegen beleid waarmee zij het absoluut niet eens zijn. Maar dat is nu nog niet aan de orde; het burgerinitiatief is in ieder geval een belangrijke stap en het is goed dat het zo breed gesteund wordt in de stadsdeelraad.

Joost Zonneveld

Wanneer de Verordening Burgerinitiatief door de stadsdeelraad in principe op 24 maart is vastgesteld, zullen bewoners en gebruikers van Zeeburg via verschillende media geïnformeerd worden door het stadsdeel.
Voor meer algemene informatie over het burgerinitiatief, zie:
www.amsterdamsinitiatief.nl